5 συμπτώματα στις γυναίκες που δείχνουν ότι έρχεται καρδιακή προσβολή

Έμφραγμα στις γυναίκες: 5 συμπτώματα που μπορεί να μην μοιάζουν «καρδιακά» – Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια

Όταν σκεφτόμαστε ένα έμφραγμα, η πρώτη εικόνα που έρχεται συνήθως στο μυαλό είναι ένας ξαφνικός, έντονος πόνος στο στήθος και ένας άνθρωπος που καταρρέει. Στην πραγματικότητα, ένα έμφραγμα δεν εκδηλώνεται πάντοτε τόσο δραματικά.

Μπορεί να αρχίσει με σχετικά ήπια συμπτώματα, τα οποία έρχονται και φεύγουν ή μοιάζουν αρχικά με δυσπεψία, εξάντληση ή κάποια άλλη καθημερινή ενόχληση.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις γυναίκες.

Ο πόνος ή η δυσφορία στο στήθος παραμένει το συχνότερο σύμπτωμα εμφράγματος και στις γυναίκες. Ωστόσο, οι γυναίκες μπορεί να παρουσιάσουν και άλλα συμπτώματα, όπως ασυνήθιστη κόπωση, δύσπνοια, ναυτία ή έμετο και πόνο στην πλάτη, στον ώμο, στον αυχένα ή στο σαγόνι.

Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να μην αναγνωριστούν αμέσως ως πιθανά σημάδια καρδιακού προβλήματος.

Το σημαντικό είναι να μην περιμένουμε απαραίτητα έναν «αφόρητο πόνο στο στήθος» για να ζητήσουμε βοήθεια.

Τι συμβαίνει πραγματικά κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος

Το έμφραγμα του μυοκαρδίου συμβαίνει όταν η ροή αίματος προς ένα τμήμα του καρδιακού μυός μειωθεί σημαντικά ή διακοπεί.

Συχνότερα αυτό συμβαίνει όταν μια αθηρωματική πλάκα σε στεφανιαία αρτηρία διαρραγεί και δημιουργηθεί θρόμβος που εμποδίζει τη ροή του αίματος.

Χωρίς αρκετό οξυγόνο, ο καρδιακός μυς αρχίζει να υφίσταται βλάβη.

Γι’ αυτό και ο χρόνος έχει τόσο μεγάλη σημασία.

Όσο περισσότερο καθυστερεί η αποκατάσταση της αιμάτωσης, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει η βλάβη στην καρδιά.

Οι γυναίκες δεν παθαίνουν ένα εντελώς «διαφορετικό» έμφραγμα

Υπάρχει ένας διαδεδομένος μύθος ότι οι γυναίκες δεν εμφανίζουν πόνο στο στήθος όταν παθαίνουν έμφραγμα.

Αυτό δεν είναι σωστό.

Ο πόνος ή η δυσφορία στο στήθος εξακολουθεί να είναι το συχνότερο σύμπτωμα τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες.

Η διαφορά είναι ότι οι γυναίκες μπορεί παράλληλα να εμφανίσουν συχνότερα ορισμένα λιγότερο χαρακτηριστικά συμπτώματα.

Αυτό μπορεί να κάνει την κατάσταση περισσότερο παραπλανητική.

Μια γυναίκα μπορεί, για παράδειγμα, να αισθάνεται έντονη κόπωση, ναυτία ή δύσπνοια και να θεωρήσει ότι πρόκειται για στρες, ίωση, έλλειψη ύπνου ή πρόβλημα στο στομάχι.

5 συμπτώματα εμφράγματος που αξίζει να γνωρίζουν οι γυναίκες

Τα παρακάτω συμπτώματα δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι κάποια παθαίνει έμφραγμα.

Είναι πολύ συχνά και μπορούν να προκληθούν από δεκάδες άλλες καταστάσεις.

Όταν όμως εμφανίζονται ξαφνικά, είναι ασυνήθιστα για το συγκεκριμένο άτομο, επιμένουν ή συνδυάζονται μεταξύ τους, χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

1. Ασυνήθιστη και έντονη κόπωση

Όλοι κουραζόμαστε.

Η κόπωση που μπορεί να εμφανιστεί σε σχέση με ένα καρδιακό επεισόδιο, όμως, μπορεί να είναι διαφορετική από τη συνηθισμένη κούραση μιας δύσκολης ημέρας.

Μπορεί να πρόκειται για ανεξήγητη εξάντληση ή αδυναμία, ακόμη και χωρίς ιδιαίτερη σωματική προσπάθεια.

Σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να γίνει δύσκολη μια δραστηριότητα που μέχρι πρόσφατα πραγματοποιούσαν χωρίς πρόβλημα.

Η ασυνήθιστη κόπωση μπορεί να εμφανιστεί μαζί με:

• δύσπνοια,
• αδυναμία,
• ζάλη,
• δυσφορία στο στήθος,
• ή γενικό αίσθημα ότι «κάτι δεν πάει καλά».

Η κόπωση από μόνη της δεν σημαίνει έμφραγμα.

Αν είναι όμως ξαφνική, ασυνήθιστα έντονη ή συνοδεύεται από άλλα ύποπτα συμπτώματα, δεν πρέπει να αγνοείται.

2. Δύσπνοια χωρίς προφανή εξήγηση

Η δύσπνοια αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν σε ένα έμφραγμα.

Μπορεί να υπάρχει μαζί με πόνο στο στήθος, αλλά μπορεί επίσης να εμφανιστεί χωρίς έντονη θωρακική ενόχληση.

Μια γυναίκα μπορεί ξαφνικά να αισθανθεί ότι δεν μπορεί να πάρει αρκετό αέρα ή να λαχανιάζει με μια δραστηριότητα που συνήθως δεν τη δυσκολεύει.

Για παράδειγμα:

• ανεβαίνοντας λίγα σκαλιά,
• περπατώντας μια μικρή απόσταση,
• κάνοντας συνηθισμένες δουλειές στο σπίτι,
• ή ακόμη και ενώ βρίσκεται σε ηρεμία.

Η δύσπνοια έχει πολλές πιθανές αιτίες, από άσθμα και λοιμώξεις μέχρι αναιμία και άγχος.

Όταν όμως εμφανίζεται ξαφνικά, είναι έντονη ή συνοδεύεται από πόνο ή πίεση στο στήθος, κρύο ιδρώτα, ναυτία ή ζάλη, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.

3. Πόνος ή δυσφορία σε πλάτη, αυχένα, σαγόνι, ώμο ή χέρι

Το έμφραγμα δεν προκαλεί πάντα πόνο αποκλειστικά στο στήθος.

Η ενόχληση μπορεί να γίνει αισθητή σε άλλα σημεία του άνω μέρους του σώματος.

Μεταξύ αυτών είναι:

• ο ένας ή και οι δύο βραχίονες,
• οι ώμοι,
• το πάνω μέρος της πλάτης,
• ο αυχένας,
• και το σαγόνι.

Μερικές γυναίκες περιγράφουν περισσότερο πίεση, βάρος ή σφίξιμο παρά έναν οξύ πόνο.

Η ενόχληση μπορεί επίσης να έρχεται και να φεύγει.

Ακριβώς επειδή ένας πόνος στο σαγόνι ή στην πλάτη δεν παραπέμπει αμέσως στην καρδιά, υπάρχει κίνδυνος να υποτιμηθεί.

4. Ναυτία, εμετός, «καούρα» ή ενόχληση στο πάνω μέρος της κοιλιάς

Ένα ακόμη σύμπτωμα που μπορεί να μπερδέψει είναι η γαστρεντερική ενόχληση.

Ένα έμφραγμα μπορεί να συνοδεύεται από:

• ναυτία,
• έμετο,
• ενόχληση στο στομάχι,
• αίσθημα δυσπεψίας,
• ή πόνο και πίεση στο άνω μέρος της κοιλιάς.

Το πρόβλημα είναι προφανές: όλα αυτά είναι εξαιρετικά συχνά συμπτώματα και συνήθως δεν οφείλονται στην καρδιά.

Γι’ αυτό χρειάζεται να κοιτάζουμε ολόκληρη την εικόνα.

Αν μια ασυνήθιστη «δυσπεψία» εμφανίζεται ξαφνικά μαζί με δύσπνοια, κρύο ιδρώτα, ζάλη, αδυναμία ή ενόχληση στο στήθος, δεν είναι ασφαλές να θεωρήσουμε απλώς ότι «κάτι μας πείραξε».

5. Κρύος ιδρώτας, ζάλη ή τάση λιποθυμίας

Η ξαφνική ζάλη, η έντονη αδυναμία, η τάση για λιποθυμία ή ένας ανεξήγητος κρύος ιδρώτας μπορούν επίσης να εμφανιστούν σε ένα καρδιακό επεισόδιο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ξαφνική εμφάνιση.

Ένας κρύος ιδρώτας χωρίς προφανή λόγο, μαζί με πίεση στο στήθος, δύσπνοια, ναυτία ή πόνο στο άνω μέρος του σώματος, αποτελεί συνδυασμό που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση.

Και το σημαντικότερο σύμπτωμα: Πόνος ή πίεση στο στήθος

Παρότι το άρθρο επικεντρώνεται στα συμπτώματα που μπορεί να περάσουν απαρατήρητα στις γυναίκες, δεν πρέπει να χαθεί το σημαντικότερο μήνυμα.

Η δυσφορία στο στήθος παραμένει το συχνότερο σύμπτωμα εμφράγματος και στις γυναίκες.

Μπορεί να περιγράφεται ως:

• πίεση,
• σφίξιμο,
• βάρος,
• κάψιμο,
• πληρότητα,
• ή πόνος στο κέντρο ή την αριστερή πλευρά του στήθους.

Μπορεί να διαρκεί περισσότερο από λίγα λεπτά ή να υποχωρεί και να επανέρχεται.

Δεν χρειάζεται να είναι ο «χειρότερος πόνος της ζωής» για να είναι σοβαρός.

Μπορεί να υπάρξει έμφραγμα χωρίς πόνο στο στήθος;

Ναι.

Υπάρχουν άνθρωποι που εμφανίζουν έμφραγμα με ήπια, ασυνήθιστα ή ακόμη και ελάχιστα συμπτώματα.

Αυτό αποκαλείται συχνά «σιωπηλό έμφραγμα».

Μπορεί να εκδηλωθεί με κόπωση, δυσπεψία, δύσπνοια ή ενόχληση στην πλάτη και στο σαγόνι και να αναγνωριστεί αργότερα σε εξετάσεις.

Τα σιωπηλά εμφράγματα παρατηρούνται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες και σε άτομα με διαβήτη.

Τα συμπτώματα μπορεί να ξεκινήσουν ήπια

Δεν ξεκινούν όλα τα εμφράγματα με ξαφνικό, δραματικό πόνο.

Ορισμένα αρχίζουν αργά.

Μπορεί αρχικά να υπάρχει μια ήπια πίεση στο στήθος ή μια αίσθηση ότι κάτι δεν είναι φυσιολογικό.

Τα συμπτώματα μπορεί ακόμη και να υποχωρήσουν προσωρινά και να επανέλθουν.

Η προσωρινή υποχώρηση δεν αποτελεί απόδειξη ότι ο κίνδυνος πέρασε.

Μπορούν να υπάρχουν προειδοποιητικά συμπτώματα ημέρες πριν;

Ορισμένοι άνθρωποι αναφέρουν συμπτώματα πριν από ένα οξύ καρδιακό επεισόδιο, όπως ασυνήθιστη κόπωση ή διαλείπουσα δυσφορία.

Αυτό όμως δεν συμβαίνει σε όλους.

Και κυρίως δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο σύνολο «5 συμπτωμάτων» που μπορεί να προβλέψει αξιόπιστα ότι μια γυναίκα θα πάθει έμφραγμα τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες.

Ένα έμφραγμα μπορεί να συμβεί χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση.

Γι’ αυτό ο τίτλος «σημάδια ότι έρχεται καρδιακή προσβολή» μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένη εντύπωση.

Η αϋπνία είναι προειδοποίηση εμφράγματος;

Οι διαταραχές ύπνου έχουν μελετηθεί σε σχέση με την καρδιαγγειακή υγεία και ο κακός ύπνος μακροπρόθεσμα συνδέεται με καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μια νύχτα αϋπνίας ή η δυσκολία να αποκοιμηθεί μια γυναίκα αποτελεί ένδειξη ότι πρόκειται να πάθει έμφραγμα.

Αντίστοιχα, το άγχος μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, δύσπνοια και δυσφορία στο στήθος.

Αλλά επειδή ορισμένα συμπτώματα άγχους και καρδιακού επεισοδίου μπορεί να μοιάζουν, ένα νέο ή έντονο σύμπτωμα δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στο στρες χωρίς αξιολόγηση.

Και η τριχόπτωση;

Η τριχόπτωση που αναφερόταν στην αρχική εκδοχή του άρθρου δεν αποτελεί αναγνωρισμένο προειδοποιητικό σύμπτωμα επικείμενου εμφράγματος.

Μπορεί να συνδέεται με πολλούς άλλους παράγοντες, όπως:

• κληρονομικότητα,
• ορμονικές αλλαγές,
• θυρεοειδικές διαταραχές,
• διατροφικές ελλείψεις,
• έντονο σωματικό ή ψυχολογικό στρες,
• και διάφορες δερματολογικές καταστάσεις.

Επομένως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως «καμπανάκι» ότι πλησιάζει καρδιακή προσβολή.

Γιατί τα συμπτώματα μπορεί να μπερδέψουν τις γυναίκες

Ένας από τους λόγους είναι ότι αρκετά από τα πιθανά συμπτώματα είναι πολύ κοινά.

Κόπωση.

Ναυτία.

Πόνος στην πλάτη.

Άγχος.

Δύσπνοια.

Δυσπεψία.

Καθένα από αυτά έχει πολλές πιθανές αιτίες.

Όταν όμως συνδυάζονται, εμφανίζονται ξαφνικά ή είναι εντελώς διαφορετικά από όσα αισθάνεται συνήθως μια γυναίκα, η καρδιά πρέπει να βρίσκεται μέσα στις πιθανές αιτίες που χρειάζεται να αποκλειστούν.

Δεν αφορά μόνο τις μεγαλύτερες γυναίκες

Ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου αυξάνεται με την ηλικία και γίνεται μεγαλύτερος μετά την εμμηνόπαυση.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μια νεότερη γυναίκα δεν μπορεί να πάθει έμφραγμα.

Υπάρχουν και διαφορετικοί μηχανισμοί που μπορούν να προκαλέσουν οξύ στεφανιαίο σύνδρομο σε νεότερες γυναίκες.

Ένας από αυτούς είναι ο αυτόματος διαχωρισμός στεφανιαίας αρτηρίας, γνωστός ως SCAD.

Πρόκειται για διαφορετικό μηχανισμό από την κλασική απόφραξη λόγω αθηροσκλήρωσης και εμφανίζεται δυσανάλογα συχνότερα στις γυναίκες.

Εγκυμοσύνη και περίοδος μετά τον τοκετό

Το έμφραγμα στην εγκυμοσύνη είναι σπάνιο, αλλά μπορεί να συμβεί.

Ορισμένες αιτίες, όπως ο SCAD, εμφανίζονται συχνότερα κατά την εγκυμοσύνη ή την περίοδο μετά τον τοκετό σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.

Γι’ αυτό νέα έντονη δύσπνοια, θωρακικός πόνος ή άλλα σοβαρά συμπτώματα κατά την εγκυμοσύνη ή μετά τον τοκετό δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στις φυσιολογικές αλλαγές της εγκυμοσύνης.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;

Ορισμένοι από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για έμφραγμα είναι:

• κάπνισμα,
• υψηλή αρτηριακή πίεση,
• υψηλή LDL χοληστερόλη,
• διαβήτης,
• παχυσαρκία,
• έλλειψη σωματικής δραστηριότητας,
• ηλικία,
• και οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιαγγειακής νόσου.

Στις γυναίκες υπάρχουν επιπλέον παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, όπως ιστορικό προεκλαμψίας και ορισμένες επιπλοκές της εγκυμοσύνης.

Μετά την εμμηνόπαυση ο κίνδυνος αυξάνεται

Με την ηλικία και μετά την εμμηνόπαυση αυξάνεται ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η εμμηνόπαυση «προκαλεί» έμφραγμα.

Σημαίνει ότι οι ορμονικές αλλαγές, μαζί με την ηλικία και άλλους παράγοντες κινδύνου, αποτελούν μέρος της συνολικής καρδιαγγειακής εικόνας μιας γυναίκας.

Καούρα ή έμφραγμα; Γιατί δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσουν

Η καούρα και το έμφραγμα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να δημιουργήσουν παρόμοια αίσθηση.

Η καούρα συχνά σχετίζεται με γεύματα και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Ωστόσο, ο πόνος ή το κάψιμο από καρδιακή ισχαιμία μπορεί επίσης να γίνει αισθητό στο κέντρο του στήθους ή στο πάνω μέρος της κοιλιάς.

Αν κάποιος δεν είναι βέβαιος εάν ένα νέο σύμπτωμα προέρχεται από το στομάχι ή την καρδιά, δεν είναι ασφαλές να προσπαθήσει να κάνει μόνος του διάγνωση.

Ιδιαίτερα αν υπάρχουν παράλληλα δύσπνοια, κρύος ιδρώτας, ναυτία, ζάλη ή πόνος που επεκτείνεται σε χέρι, πλάτη, λαιμό ή σαγόνι.

Το λάθος που μπορεί να κοστίσει πολύτιμο χρόνο

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι η καθυστέρηση στην αναζήτηση βοήθειας.

Μια γυναίκα μπορεί να σκεφτεί:

«Είναι απλώς άγχος».

«Με πείραξε το φαγητό».

«Κουράστηκα πολύ σήμερα».

«Θα ξαπλώσω και θα μου περάσει».

Αν όμως βρίσκεται σε εξέλιξη έμφραγμα, κάθε λεπτό καθυστέρησης μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερη βλάβη στον καρδιακό μυ.

Πότε καλούμε αμέσως βοήθεια

Αν υπάρχει νέα ή ανεξήγητη πίεση, σφίξιμο ή πόνος στο στήθος, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από δύσπνοια, κρύο ιδρώτα, ναυτία, ζάλη ή πόνο στο άνω μέρος του σώματος, χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση.

Στην Ελλάδα καλούμε το 112 ή το 166.

Δεν περιμένουμε να δούμε εάν «θα περάσει».

Δεν οδηγούμε μόνοι μας προς το νοσοκομείο όταν υπάρχει υποψία εμφράγματος.

Η μεταφορά με ασθενοφόρο επιτρέπει στους επαγγελματίες υγείας να ξεκινήσουν την αξιολόγηση και την αντιμετώπιση ήδη κατά τη διαδρομή.

Μην περιμένετε να εμφανιστούν και τα 5 συμπτώματα

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο ολόκληρης της λίστας.

Δεν χρειάζεται να υπάρχουν όλα τα συμπτώματα ταυτόχρονα.

Κάποια γυναίκα μπορεί να εμφανίσει μόνο πόνο στο στήθος.

Άλλη μπορεί να έχει πίεση στο στήθος και ναυτία.

Άλλη δύσπνοια και έντονη αδυναμία.

Και κάποια μπορεί να παρουσιάσει πολύ πιο ήπια εικόνα.

Δεν υπάρχει ένα υποχρεωτικό «πακέτο» συμπτωμάτων.

Πώς επιβεβαιώνεται αν πρόκειται για έμφραγμα;

Η διάγνωση δεν γίνεται μόνο από την περιγραφή των συμπτωμάτων.

Στο νοσοκομείο χρησιμοποιούνται εξετάσεις όπως:

• ηλεκτροκαρδιογράφημα,
• αιματολογικός έλεγχος με τροπονίνη,
• κλινική εξέταση,
• και, ανάλογα με την περίπτωση, επιπλέον απεικονιστικές ή καρδιολογικές εξετάσεις.

Η τροπονίνη είναι ένας σημαντικός δείκτης βλάβης του καρδιακού μυός.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, καθώς ένα πολύ πρώιμο αποτέλεσμα μπορεί να μην έχει ακόμη παρουσιάσει την αναμενόμενη αύξηση.

Η πρόληψη παραμένει εξίσου σημαντική με την αναγνώριση των συμπτωμάτων

Το να γνωρίζουμε τα συμπτώματα μπορεί να σώσει χρόνο σε μια επείγουσα κατάσταση.

Το ιδανικό όμως είναι να μειώνουμε τον καρδιαγγειακό κίνδυνο πριν φτάσουμε εκεί.

Ο τακτικός έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης και του σακχάρου, η αποφυγή του καπνίσματος, η σωματική δραστηριότητα και μια ισορροπημένη διατροφή αποτελούν βασικά κομμάτια της πρόληψης.

Το συμπέρασμα

Το έμφραγμα στις γυναίκες δεν εμφανίζεται πάντοτε όπως το έχουμε δει στις ταινίες.

Ο πόνος ή η δυσφορία στο στήθος παραμένει το συχνότερο σύμπτωμα, αλλά μπορεί να συνοδεύεται ή μερικές φορές να επισκιάζεται από:

• ασυνήθιστη κόπωση,
• δύσπνοια,
• πόνο στην πλάτη, τον αυχένα, το σαγόνι, τον ώμο ή το χέρι,
• ναυτία, έμετο ή δυσφορία στο πάνω μέρος της κοιλιάς,
• ζάλη, τάση λιποθυμίας ή κρύο ιδρώτα.

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα μόνο του δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα παθαίνει έμφραγμα.

Και δεν αποτελούν «πρόβλεψη» ότι θα συμβεί καρδιακή προσβολή μέσα στις επόμενες ημέρες.

Όταν όμως εμφανίζονται ξαφνικά, είναι ασυνήθιστα, επιμένουν ή συνδυάζονται με πόνο ή πίεση στο στήθος και δύσπνοια, δεν πρέπει να αγνοούνται.

Σε πιθανό έμφραγμα ο χρόνος μετρά.

Καλέστε άμεσα το 112 ή το 166 και ακολουθήστε τις οδηγίες των επαγγελματιών υγείας.

Σημαντικό: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν χρησιμοποιείται για αυτοδιάγνωση. Συμπτώματα όπως κόπωση, δύσπνοια, ναυτία και πόνος στην πλάτη έχουν πολλές πιθανές αιτίες. Σε νέα, έντονα ή ύποπτα συμπτώματα χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, ενώ σε πιθανό έμφραγμα απαιτείται άμεση κλήση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.